Göz Kararması

Göz Kararması Nedir?

Göz kararması, beyne giden kan akışının veya oksijen miktarının anlık olarak azalması sonucu görme merkezinin geçici olarak işlevini tam yapamaması durumudur. Genellikle birkaç saniye sürer ve kişide "siyah bir perde inmesi", "etrafın grileşmesi" veya "başın boşalması" hissi yaratır. Kendi başına bir göz hastalığı olmaktan ziyade, çoğunlukla dolaşım, sinir veya metabolizma sistemindeki geçici dalgalanmaların bir sonucudur.

Göz Kararmasının En Yaygın Nedenleri

Bu semptom genellikle zararsız geçici durumlardan kaynaklansa da bazen gizli kalmış hastalıkların işareti olabilir:

• Ortostatik Hipotansiyon (Pozisyonel Tansiyon Düşmesi): Oturur veya uzanır pozisyondan aniden ayağa kalkıldığında, yer çekimi nedeniyle kanın bacaklarda toplanması ve kalbin bu ani değişikliğe hızlı adapte olamaması sonucu tansiyonun anlık düşmesi. (En yaygın sebeptir).

• Dehidrasyon (Vücudun Susuz Kalması): Gün içinde yetersiz su tüketimi kan hacmini azaltarak tansiyon düşmesine ve göz kararmasına yol açar.

• Kansızlık (Anemi): Kanda oksijeni taşıyan hemoglobin miktarının düşük olması, ani hareketlerde beynin yeterince oksijenle beslenememesine neden olur.

• Kan Şekeri Düşüklüğü (Hipoglisemi): Uzun süreli açlıklarda veya diyabet hastalarında şeker aniden düştüğünde hücreler enerjisiz kalır, göz kararması ve soğuk terleme görülür.

• Kalp Hastalıkları: Kalp ritim bozuklukları (aritmi), kalp kapakçığı sorunları veya kalp yetmezliği beyne düzenli kan pompalanmasını engelleyebilir.

• Yoğun Stres ve Uzun Süre Ayakta Kalmak: Aşırı sıcak ortamlarda uzun süre hareketsiz ayakta kalmak vagus sinirini uyararak (Vasovagal Senkop) göz kararmasına ve bayılmaya neden olabilir.

Göz Kararması Anında Ne Yapılmalıdır?

Gözünüz karardığında düşme ve yaralanma riskini önlemek için şu adımları uygulamalısınız:

• Hemen Olduğunuz Yere Çömelin veya Oturun: Hareket etmeye devam etmeyin. Eğer imkan varsa sırtüstü uzanıp bacaklarınızı hafifçe yukarı kaldırmak (30 cm kadar) beyne kan akışını hızlandırır.

• Başınızı Dizlerinizin Arasına Alın: Oturur pozisyondaysanız başınızı öne eğip dizlerinizin arasına doğru yaklaştırmak beyne giden kanı artırır.

• Derin Nefes Alın ve Sakinleşin: Panik yapmak nabzı ve solunumu olumsuz etkileyebilir. Burnunuzdan derin nefes alarak geçmesini bekleyin.

• Yavaşça Doğrulun: Göz kararması geçtikten sonra aniden ayağa kalkmayın, bir süre oturun ve ardından yavaş hareketlerle ayağa kalkın.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? (Kritik Durumlar)

Göz kararması basit bir halsizlik gibi görünse de bazı durumlarda hayati risk taşıyan kardiyolojik veya nörolojik bir problemin öncüsüdür. Şu belirtiler varsa acilen doktora gidilmelidir:

• Göz kararması sık sık tekrarlıyorsa ve her seferinde bayılma (bilinç kaybı) ile sonuçlanıyorsa,

• Semptoma göğüs ağrısı, göğüste sıkışma hissi veya kalp çarpıntısı eşlik ediyorsa,

• Göz kararmasıyla beraber nefes darlığı, ani ve şiddetli baş ağrısı yaşanıyorsa,

• Vücudun bir tarafında uyuşma, güç kaybı, konuşma bozukluğu veya kafa karışıklığı geliştiyse (İnme/Felç şüphesi),

• Bilinen bir kalp hastalığı, tansiyon hikayesi olanlarda veya ileri yaş grubundaki bireylerde ilk kez başladıysa.

Hangi Bölüme Gidilmeli?

Ayağa kalkınca yaşanan göz kararmaları, halsizlik ve açlık gibi genel şikayetlerin ilk değerlendirmesi için İç Hastalıkları (Dahiliye) veya Aile Hekimliği bölümüne başvurulmalıdır. Yapılan kan tahlillerinde bir sorun bulunamazsa ve çarpıntı, ritim bozukluğu şüphesi varsa hasta Kardiyoloji uzmanına yönlendirilir. Eğer göz kararmasına eşlik eden uyuşma, konuşma güçlüğü veya denge kaybı varsa Nöroloji bölümünden randevu alınmalıdır.