Semptom Adı: Baş Dönmesi

Baş Dönmesi Nedir?

Baş dönmesi, bireyin mekan içindeki konum algısının bozulmasıyla ortaya çıkan yanılsamalı bir harekettir. Tıpta iki ana gruba ayrılır:

• Vertigo: Kişinin kendisinin veya etrafındaki eşyaların dönüyormuş gibi hissettiği, genellikle iç kulak kaynaklı olan gerçek baş dönmesidir.

• Sersemlik Hissi (Dizziness): Dönme hissi olmadan, başta boşluk hissi, baygınlık öncüsü durum veya dengesizlik hissidir.

Baş Dönmesinin En Yaygın Nedenleri

Denge sistemi; iç kulak, gözler, kas-iskelet sistemi ve beynin ortak çalışmasıyla işler. Bu sistemdeki bir aksama baş dönmesine yol açar:

• İç Kulak Hastalıkları (Periferik Vertigo): Pozisyona bağlı baş dönmesi (BPPV - kulak kristallerinin oynaması), kulak tansiyonu (Meniere hastalığı) ve iç kulak siniri iltihabı (Vestibüler nörit).

• Nörolojik Nedenler (Santral Vertigo): Migren (Vestibüler migren), beyin damar hastalıkları, inme (felç), tümörler veya multipl skleroz (MS).

• Kardiyovasküler (Kalp-Damar) Sorunlar: Ani tansiyon düşmesi (ortostatik hipotansiyon), ritim bozuklukları veya kronik düşük tansiyon.

• Metabolik ve Sistemik Etkenler: Kan şekerinin düşmesi (hipoglisemi), ileri derece kansızlık (anemi), dehidrasyon (vücudun susuz kalması) veya B12 vitamini eksikliği.

• Psikolojik Faktörler: Yoğun anksiyete, panik atak ve kronik stres durumları sersemlik hissini tetikleyebilir.

Baş Dönmesi Anında Ne Yapılmalıdır?

Ani bir baş dönmesi atağı başladığında sakatlanmaları ve düşmeleri önlemek için şu adımlar izlenmelidir:

• Hemen Oturun veya Uzanın: Hareket etmeyi bırakıp güvenli bir yere oturmak veya uzanmak düşme riskini ortadan kaldırır.

• Sabit Bir Noktaya Odaklanın: Gözlerinizi kapatmak yerine, karşınızda hareketsiz duran tek bir nesneye veya noktaya odaklanmaya çalışın.

• Ani Hareketlerden Kaçının: Başınızı aniden sağa sola çevirmeyin, yavaş ve kontrollü hareket edin.

• Su İçin: Eğer durum dehidrasyona veya açlığa bağlıysa, yavaşça su içmek ve hafif bir şeyler atıştırmak kan basıncını ve şekerini dengeleyebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? (Kritik Durumlar)

Baş dönmesi bazen beyin kanaması veya inme gibi hayati tehlike arz eden durumların ilk belirtisi olabilir. Aşağıdaki semptomlardan herhangi biri baş dönmesine eşlik ediyorsa derhal 112 Acil Servis aranmalıdır:

• Aniden başlayan şiddetli baş ağrısı veya ense sertliği,

• Konuşmada bozulma, peltek konuşma veya kelimeleri seçememe,

• Yüzde, kolda veya bacakta ani uyuşma, karıncalanma, güç kaybı/felç durumu,

• Çift görme, bulanık görme veya geçici görme kaybı,

• Yürümekte zorlanma, şiddetli dengesizlik ve düşme,

• Bilinç bulanıklığı, bayılma (senkop) veya göğüs ağrısı.

Hangi Bölüme Gidilmeli?

Baş dönmesi şikayetlerinde, eğer dönme hissiyle birlikte kulak çınlaması, işitme kaybı veya dolgunluk hissi varsa öncelikle Kulak Burun Boğaz (KBB) bölümüne başvurulmalıdır. Ağrı, uyuşma, çift görme gibi belirtiler eşlik ediyorsa ya da iç kulak sorunu bulunamadıysa Nöroloji uzmanına gidilmelidir. Açlık, halsizlik ve tansiyon problemlerine bağlı sersemlik hissi durumlarında ise İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümü değerlendirme yapmalıdır.