Mide Bulantısı ve Kusma

Mide Bulantısı ve Kusma Nedir?

Mide bulantısı, kişinin kusma ihtiyacı hissetmesine yol açan, karın ve göğüs bölgesinde yaşanan rahatsız edici bir histir. Kusma ise beyindeki kusma merkezinin uyarılmasıyla, karın kaslarının ve midenin güçlü bir şekilde kasılarak mide içeriğini ağızdan dışarı fırlatmasıdır. Bu iki semptom, vücudun sindirim sistemindeki zararlı bir maddeyi dışarı atma refleksidir veya sistemik bir hastalığın yan ürünü olarak ortaya çıkar.

Mide Bulantısı ve Kusmanın En Yaygın Nedenleri

Mide bulantısı ve kusma sadece sindirim sistemiyle sınırlı kalmayıp, sinir sisteminden hormonal değişikliklere kadar pek çok faktörden etkilenebilir:

• Gastrointestinal (Sindirim Sistemi) Enfeksiyonlar: Halk arasında "mide üşütmesi" olarak bilinen viral gastroenteritler, gıda zehirlenmeleri (Salmonella vb.), gastrit ve mide ülseri.

• Hormonal Değişimler ve Gebelik: Özellikle hamileliğin ilk 3 ayında artan beta-hCG hormonu nedeniyle sabah bulantıları ve kusma çok sık görülür.

• Nörolojik ve İç Kulak Kaynaklı Sorunlar: Vertigo, migren atakları, kafa travmaları, deniz/araba tutması (hareket hastalığı) ve beyin içi basıncın artması.

• İlaçların Yan Etkileri: Kemoterapi ilaçları, güçlü ağrı kesiciler, bazı antibiyotikler veya genel anestezi sonrası yaşanan hassasiyet.

• Psikolojik Etkenler: Aşırı stres, panik atak, korku, anksiyete veya iğrenme hissi mide asidini ve kasılmalarını tetikleyebilir.

• Akut Cerrahi Durumlar: Apandisit, safra kesesi iltihabı (kolesistit), bağırsak tıkanması veya böbrek taşı düşürme süreçleri şiddetli ağrıyla birlikte ani kusma yapar.

Mideyi Rahatlatmak İçin Neler Yapılabilir?

Hafif bulantılarda ve kusma sonrasında mideyi sakinleştirmek için şu adımlar izlenmelidir:

• Mideyi Dinlendirin: Kusma gerçekleştikten sonraki ilk 1-2 saat mideye katı gıda girmemelidir. Mide kaslarının yatışması beklenmelidir.

• Zencefil ve Nane Çayı: Doğal bir bulantı önleyici olan taze zencefil çayı veya nane-limon çayı (ılık ve yavaşça yudumlayarak) bulantıyı hafifletir.

• BRAT Diyeti Uygulayın: Bulantı azaldığında mideyi yormayacak hafif gıdalar seçilmelidir. Muz (Banana), Pirinç lapası (Rice), Elma püresi (Applesauce) ve Kızarmış ekmek (Toast) bu dönem için en ideal besinlerdir.

• Yavaş Sıvı Tüketimi: Kusma ile kaybedilen sıvıyı yerine koymak için su veya tuzlu ayran içilmelidir. Ancak sıvıları bir dikişte değil, yavaş yavaş ve küçük yudumlarla tüketmek midenin tekrar kasılmasını önler.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? (Kritik Durumlar)

Mide bulantısı ve kusma bazen acil cerrahi müdahale gerektiren tabloların veya beyin kanaması gibi nörolojik krizlerin işareti olabilir. Şu durumlarda acilen hastaneye gidilmelidir:

• Kusmukta kan (parlak kırmızı veya kahve telvesi görünümünde) varsa,

• Kusmaya ani başlayan, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği eşlik ediyorsa (Menenjit veya beyin kanaması şüphesi),

• Karnın sağ alt tarafında veya genelinde kıvrandıran, şiddetli bir karın ağrısı varsa (Apandisit şüphesi),

• Yetişkinlerde 24 saatten, çocuklarda ise birkaç saatten uzun süren ve hiçbir sıvının midede kalmadığı durdurulamayan kusma varsa,

• Şiddetli dehidrasyon (idrara çıkamama, ağız kuruması, aşırı halsizlik ve göz kararması) başladıysa.

Hangi Bölüme Gidilmeli?

Ani başlayan gıda zehirlenmesi, mide üşütmesi, gastrit gibi şikayetlerde ilk olarak İç Hastalıkları (Dahiliye) veya Gastroenteroloji bölümüne başvurulmalıdır. Eğer bulantı ve kusmaya şiddetli bir karın ağrısı ve ateş eşlik ediyorsa, cerrahi bir durumun (apandisit vb.) dışlanması için bir Genel Cerrahi uzmanına muayene olunması gerekir. Çocuk hastalar için ise Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) bölümü tercih edilmelidir.